Bình luận thời sự
Người Việt khắp nơi
Thắc mắc hành chánh & xã hội
Sức khỏe
Rao vặt miễn phí-quảng cáo
Du ngoạn
Giới trẻ
Hội đoàn người Việt Paris
Văn hóa
Truyền thông
Giải trí
Sinh hoạt cộng đồng
Phỏng vấn hàng tuần

www.meteoconsult.fr

www.cnn.com/weather

 


 

Bình luận thời sự

Nguyễn Tấn Dũng củng cố địa vị

Từ thập niên 1970, dưới thời Ðức Giáo Hoàng Phaolô Ðệ Lục, tòa thánh La Mã đã bằng lòng tiếp các lãnh tụ cộng sản. Nhưng cuộc hội kiến giữa ông Nguyễn Tấn Dũng, thủ tướng Việt Nam, và Ðức Giáo Hoàng Benedicto XVI trong tuần trước được mọi người Việt Nam đặc biệt chú ý. Vì đây là lần đầu tiên một lãnh tụ cộng sản người Việt tới triều kiến một vị giáo hoàng. Nhiều người suy đoán hành động này báo hiệu việc bang giao giữa hai nước sắp thành hình. Việt Nam hiện đứng cùng hàng ngũ các nước cộng sản không liên lạc ngoại giao với La Mã, gồm Trung Quốc, Bắc Hàn, và Lào. Vương Quốc Cambodia dù ông thủ tướng là cộng sản nhưng đã bang giao rồi.

Nếu bắt đầu quan hệ ngoại giao với Vatican bây giờ, Việt Nam sẽ là quốc gia thứ 173 bang giao chính thức với Tòa Thánh La Mã, và trong số các nước cộng sản sẽ đứng hàng thứ nhì sau Cuba. Trung Quốc chưa bang giao với Vatican, nhưng trong danh sách chính thức các quốc gia mà tòa thánh công nhận vẫn có tên China. Ðó cũng chính là trở ngại lớn nhất, vì tên China này là Trung Hoa Dân Quốc, ở Ðài Loan. Chính phủ Bắc Kinh muốn tòa thánh Vatican chỉ công nhận một Trung Quốc. Ðiều này chắc sớm muộn Vatican cũng sẽ nhượng bộ, nếu Bắc Kinh nhường trên những điểm khác, như trong việc phong nhiệm các vị giám mục.

Ðối với riêng ông Nguyễn Tấn Dũng, bức hình ông gặp gỡ Ðức Giáo Hoàng sẽ tạo thanh thế cho cá nhân, rất có ích cho địa vị của ông ở Việt Nam. Ngay trong nội bộ đảng Cộng Sản, sau những thắng lợi ngoại giao khác như gia nhập Tổ Chức Thương Mại Thế Giới, Tổ Chức Hội Nghị APEC, việc bắt tay với nhà lãnh đạo tôn giáo với hơn một tỷ giáo dân sẽ được ghi làm một thành tích của riêng ông, và ông mang lại cho đảng Cộng Sản. Ðịa vị của ông Nguyễn Tấn Dũng trong đảng sẽ vững hơn. Mọi người làm chính trị đều lo bảo vệ và củng cố địa vị cá nhân, ngay trong đảng của họ. Họ dùng quyền lực để làm gì, phải chờ coi kết quả mới biết.

Nhiều quan sát viên quốc tế cho là ông Nguyễn Tấn Dũng đã chứng tỏ là một thủ tướng mạnh trong đảng Cộng Sản, so với những người tiền nhiệm. Nhưng không ai có thể đoán thực sự ông có muốn đổi mới nhanh chóng và đầy đủ hay không, và nếu muốn thì không biết có thể thành công hay không. Nhưng dù muốn ông cũng không thể đóng vai một Gorbachev ở Việt Nam. Trên các bậc thang quyền lực trong đảng Cộng Sản, địa vị người làm thủ tướng rất thấp, người đóng vai trò đó không có khả năng quyết định như một tổng bí thư cộng sản Liên Xô ngày trước. Muốn gia tăng quyền lực của chức vụ thủ tướng, ông Nguyễn Tấn Dũng sẽ phải dùng đến những nguồn ảnh hưởng ở bên ngoài guồng máy đảng để vượt qua những ràng buộc, giới hạn của bộ máy chặt chẽ này. Nhiều dấu hiệu cho thấy ông Dũng đang vận động trong chiều hướng đó.

Ai cũng biết người dân Việt Nam bây giờ chỉ mong tiếp tục đổi mới, đổi nhanh hơn, đầy đủ hơn. Người nào làm thủ tướng cũng phải chìu theo nguyện vọng đó nếu muốn tăng uy thế của mình. Cầm đầu chính phủ trong một nước cộng sản là một địa vị hữu danh vô thực. Trước khi mãn nhiệm, ông Phan Văn Khải đã than rằng ngay việc thay đổi một bộ trưởng, một thứ trưởng ông cũng phải xin lệnh Ban Bí Thư. Mà Ban Bí Thư cũng còn dưới quyền các người trong Bộ Chính Trị. Ông Võ Văn Kiệt cũng được coi là người mạnh bạo và muốn thay đổi, bây giờ người dân chỉ nhớ đến hệ thống điện cao thế đã lỗi thời, cùng với đường xa lộ Trường Sơn mà họ gọi Xa Lộ Bà Võ Văn Kiệt. Ông Phạm Văn Ðồng ngày xưa chỉ để lại được mỗi một thành tích là cười tươi để chụp ảnh.

Không những chức thủ tướng thiếu uy quyền, mà ngay chức tổng bí thư, từ thời ông Nông Ðức Mạnh, cũng trở nên mờ nhạt. Sau thời Lê Duẩn, Trường Chinh, trong đảng Cộng Sản Việt Nam, không lãnh tụ nào dám đứng lên cao hơn các lãnh tụ khác một cái đầu, nhô đầu lên là sợ bị chém. Chính vì thế mà mọi quyết định quan trọng cho tương lai đất nước đều bị trì hoãn. Chương trình gọi là “Ðổi mới” trong 20 năm qua cứ “bước đi một bước lâu lâu lại ngừng,” có khi giậm chân tại chỗ, làm cho cả nước mất nhiều cơ hội tiến tới. Trong hoàn cảnh đó, nếu muốn chìu theo ước vong của người dân mà thay đổi nhanh hơn, ông Nguyễn Tấn Dũng trước hết phải bảo vệ chỗ mình ngồi. Và củng cố uy tín riêng, có thể dần dần lấn bước, giành thêm lấy quyền hành. Ðó là cảnh người đi dây, đi khéo cho khỏi ngã, đồng thời phải bước tới, không tiến tới thì cũng té nhào.

Từ khi lên làm thủ tướng, mỗi khi làm một việc có tính cách tiến bộ, cởi mở, ông Nguyễn Tấn Dũng lại làm ngay một việc khác chứng tỏ mình vẫn bảo vệ lập trường cứng rắn và thủ cựu của đảng. Ngay sau khi nhậm chức, xin được cấp trên cho cách chức mấy thứ trưởng nổi tiếng về tham nhũng, ông Dũng đã tạo cho mình hình ảnh một người dám hành động chứ không chỉ nói suông. Các quan sát viên ngoại quốc có những ấn tượng tốt về các vụ cách chức, thanh trừng này. Nhưng sức người có hạn, ông Dũng không dám rút dây động rừng. Sau đó, để giữ mình, ông đã lặng im để cho “các cụ” xử lý nội bộ những vụ tham nhũng lớn hơn, không dám đụng tới nữa. Cũng vậy, sau khi ăn mừng Việt Nam được vào Tổ Chức Thương Mại Thế Giới xong, ông Dũng bèn ký ngay một chỉ thị ra lệnh kiểm soát báo chí gắt gao hơn trước. Ðể chứng tỏ dù phải chấp nhận hội nhập với thế giới nhưng Nguyễn Tấn Dũng vẫn trung thành với truyền thống “chuyên chính vô sản” của Hồ Chí Minh. Trước khi họp Trung Ương Ðảng để biểu quyết chính sách mới, thay đổi cơ cấu đảng và nới lỏng mối liên hệ giữa đảng và chính phủ, ông Dũng đã phải hô hào cả nước học tập tư tưởng Hồ Chí Minh, y như cũ, để khỏi bị tố cáo là “chệch hướng.” Việc ông Nguyễn Tấn Dũng đến tòa thánh Vatican hội kiến Ðức Giáo Hoàng là một hành động cởi mở về tôn giáo, đồng thời tạo cho ông Dũng thêm một thành tích đối với đảng. Ðó là đã mở thêm một cánh cửa ngoại giao quan trọng. Chuyến đi này không biết người Việt sẽ nghĩ ra sao, nhưng được giới bảo thủ ở Mỹ hoan nghênh ngay. Nhật báo Wall Street viết những lời tòa soạn ngợi khen, nhân dịp lại khuyên bảo Bắc Kinh nên noi gương Nguyễn Tấn Dũng. Trong lúc “hồ hởi”, tờ báo tiếng nói của giới tư bản Mỹ còn đãng trí, nâng tỷ số phát triển kinh tế của Việt Nam lên trên 10%! Bài báo trên tờ Wall Street cũng là một thắng lợi của ông Nguyễn Tấn Dũng đạt được trong dư luận Mỹ, nhờ chuyến đi tòa thánh Vatican.

Nhưng có lẽ ông Nguyễn Tấn Dũng đạt được thắng lợi lớn nhất là trong bản tổng kết Hội Nghị Trung Ương Ðảng Cộng Sản họp hồi giữa Tháng Giêng đã nêu lên những quy tắc cho phép nhà nước, tức là trong quyền hạn của ông Dũng, tách dần ra khỏi sự khống chế của guồng máy đảng. Bản tổng kết này có thể mở đường để ông Dũng củng cố địa vị, tạo thêm quyền hành, đóng vai trò quyết định thay vì chỉ thừa hành như trước.

Bản thông cáo sau hội nghị chỉ nêu lên những điều đại cương, có thể không được người bên ngoài chú ý, nhưng khi đối chiếu với những lời giải thích của các quan chức nhà nước, chúng ta thấy ý nghĩa trên rõ rệt hơn. Trong thông cáo họ viết “...xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; khắc phục tình trạng quan liêu, trùng lặp, chồng chéo chức năng, nhiệm vụ; làm cho bộ máy tinh gọn, đồng bộ, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả...”

Những chữ đáng chú ý nhất trong đó là “tình trạng quan liêu, trùng lặp, chồng chéo chức năng, nhiệm vụ.” Cái gì mà quan liêu, trùng lặp, chồng chéo trong guồng máy cai trị ở nước ta? Ðó là tình trạng có hai cơ cấu, bên đảng quyết định (họ gọi là lãnh đạo), và bên nhà nước thi hành (họ gọi là quản lý). Ở cấp thôn ấp, cấp xã còn dễ bảo nhau, vì nó nhỏ, nói chuyện, mặc cả, chia chác, có thể thỏa hiệp nhanh chóng. Nhưng tới cấp tỉnh, cấp trung ương, thì tình trạng trùng lặp, chồng chéo sẽ làm trì hoãn, lúng túng, cho tới tê liệt. Nguy hiểm nhất là những người có quyền quyết định cao nhất lại không bao giờ chường mặt ra để chịu trách nhiệm. Người cầm đầu chính phủ, cầm đầu các bộ, các cơ quan nhà nước lúc thất bại đều có thể chối tội, giải thích rằng mình không có quyền quyết định. Ông Phan Văn Khải đã than vãn như vậy trước khi ra đi. Vậy thì ai chịu trách nhiệm? Ðó là những người nằm trong Trung Ương Ðảng, Bộ Chính Trị, nhưng ngay trong bản hiến pháp ấn định cơ cấu chính quyền không có khoản nào mô tả quyền hạn và trách nhiệm của họ cả. Họ là những bóng ma vô hình nhưng quyền lực tuyệt đối! Trong một bài phỏng vấn, ông Nguyễn Ðình Hương, nguyên phó trưởng Ban Tổ Chức Trung Ương đã thú nhận, (trong) “thực tế, người ta có nhiều cách để trốn trách nhiệm lắm. Thông thường thì ai cũng kể thành tích, còn khi xảy ra sự việc thì chẳng ai nhận trách nhiệm về mình, mà đổ lỗi cho tập thể, cho người khác.”

Cơ cấu cai trị đó do ông Lenin sáng chế ra, ông Stalin sử dụng và kiện toàn đến mức toàn hảo, để những người trong Bộ Chính Trị Ðảng Cộng Sản nắm toàn quyền sinh sát mà không chịu trách nhiệm với người dân. Nếu người đứng đầu lại tiêu diệt các đối thủ để tạo nên uy quyền cá nhân thì cuối cùng chỉ có một người quyết định số phận tất một nước. Ông Hồ Chí Minh đã nhập cảng bộ máy của Stalin đem về áp dụng ở Việt Nam, áp dụng với tập tục của một xã hội vua chúa, phong kiến quan liêu. Ngày xưa, người Việt vẫn nói “trung quân,” ông Hồ đặt ra khẩu hiệu “trung với Ðảng,” tức là lấy đảng Cộng Sản thay thế ông vua. Nhưng đây không phải là một ông vua cụ thể, mà là một guồng máy vô hình của một đảng. Một ông vua cụ thể còn có trách nhiệm với dân. Trong guồng mày đảng độc quyền cai trị, không ai có trách nhiệm cụ thể, ai cũng đổ lỗi cho cơ chế được. Ðó là một thảm họa mà chế độ cộng sản đem lại cho nước Việt Nam.

Cứ theo ý nghĩa trong bản thông cáo của Hội Nghị Trung Ương Ðảng Cộng Sản vừa rồi thì ông Nguyễn Tấn Dũng đang có cơ hội đòi tách rời guồng máy nhà nước ra khỏi sự thống trị của guồng máy đảng. Căn cứ vào câu “khắc phục tình trạng quan liêu, trùng lặp, chồng chéo,” phe Nguyễn Tấn Dũng có thể thúc đẩy việc tách nhà nước dần dần ra khỏi đảng. Trong bài phỏng vấn nêu trên, ông Nguyễn Ðình Hương, đã mô tả tiến trình tách rời này. Ông Hương nói, “Ðảng không thể vượt qua pháp luật, đảng lãnh đạo nhưng không thể đứng trên nhà nước, làm thay nhà nước.”

Nhưng đó chỉ là điều ông Nguyễn Tấn Dũng ước mơ, còn thực hiện được hay không là chuyện khác. Ðảng Cộng Sản bây giờ giống như một con bạch tuộc, có bao nhiêu cái vòi hút lấy quyền lợi vào chia chác với nhau. Liệu có thể cắt bớt được những cái vòi đó hay không? Phải chờ coi mới biết. Trong khi chờ đợi, chúng ta sẽ quan sát coi ông Nguyễn Tấn Dũng còn những mẹo nào mới để củng cố thêm uy quyền. Sau chuyến đi Vatican, thế nào ông cũng trở lại thăm Bắc Kinh và Thị Trường Chứng Khoán New York, để xin cả tư bản lẫn cộng sản ban thêm phép lành!

Ngô Nhân Dụng

http://www.nguoi-viet.com


Liên lạc email: vanphong_nguoivietparis.com