Bình luận thời sự
Người Việt khắp nơi
Thắc mắc hành chánh & xã hội
Sức khỏe
Rao vặt miễn phí-quảng cáo
Du ngoạn
Giới trẻ
Hội đoàn người Việt Paris
Văn hóa
Truyền thông
Giải trí
Sinh hoạt cộng đồng
Phỏng vấn hàng tuần

www.meteoconsult.fr

www.cnn.com/weather

 


 

Bình luận thời sự

NHỮNG ĐIỂM NÓNG TRÊN THẾ GIỚI TRONG NĂM ĐINH HỢI

TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI HOA KỲ CỐ XÂY DỰNG THÀNH BẤT TRẬT TỰ ?

THẾ GIỚI MONG ĐỢI SỰ LÃNH ĐẠO SÁNG SUỐT CỦA HOA KỲ

 

Sáu năm qua sẽ đi vào lịch sử thế giới như một loại sóng thần Tsunami không những đã đảo lộn cán cân quân sự, chánh trị, kinh tế tài chánh tại một số lớn quốc gia trên thế giới mà còn tạo thêm nhiều diễn biến sâu rộng khác.

Vụ tấn công khủng bố 11 tháng 9 năm 2001 tại Nữu Ước và Hoa Thịnh Đốn gây oán hận cực kỳ trong nhân dân Mỹ và buộc chánh quyền Bush trả đũa mạnh mẽ bằng cách oanh tạc căn cứ địa của phong trào khủng bố al Qaeda và tổ chức Taliban, tổ chức cầm quyền và đồng minh che chở họ tai A Phú Hãn. Sau khi đánh bại lực lượng Taliban và al Qaeda và buộc họ ẩn trốn trong những hang hầm vùng biên giới A Phú Hãn và Pakistan, Hoa Kỳ tái lập an ninh và trật tự, và kiến tạo nền tảng của chế độ dân bầu hiện nay tại A Phú Hãn.

Cuối tháng 3 năm 2003, Hoa Kỳ khởi động sự lật đổ chế độ Saddam Hussein tại Iraq khi chánh quyền này từ chối tôn trong các quyết nghị của Hội đồng Bảo an LHQ đòi phá hủy các hệ thống vũ khí có tầm tàn sát tập thể. Hai tháng sau đó các cuộc hành quân chính trong chiến dịch Iraqi chấm dứt, và giai đoạn tái lập an ninh trật tự, tái thiết phát triển và đồng thời xây dựng nền tảng dân chủ tại Iraq bắt đầu.

Sự thành công chớp nhoáng của hai chiến dịch đó khiến chánh quyền Bush và nhóm tân bảo thủ có ảnh hưởng lớn trong chánh sách Hoa Kỳ nghĩ rằng sứ mạng cao cả của Hoa Kỳ là tạo lập dân chủ trên thế giới và tạo một trật tự thế giới mới do Hoa Kỳ làm bá chủ. Thực trạng của trật tự thế giới ấy và vai trò lãnh đạo của HK ngày nay đã thay đổi khá nhiều, và thế giới đang phải đối phó với một HK ngày càng mất uy thế trên chính trường thế giới, với nhiều biến động chánh trị tại một số quốc gia khác và một số vấn đề ảnh hưởng đến đời sống hằng ngày của đa số nhân loại.

Sơn thủy chánh trị và quân sự chuyển động

Khả năng của chánh quyền Bush hoàn tất việc củng cố thế bá chủ trong trật tự thế giớ mới giờ đây bị suy giảm rất nhiều. Đối nội, thắng lợi của đảng Dân Chủ trong kỳ bầu cử bán phần Quốc hội vừa qua đã thay đổi cán cân quyền lực tại lữong viện Quốc hội Hoa Kỳ và sẽ tạo ra nhiều bế tắc một khi TT Bush sử dụng quyền phủ quyết những dự luật nào khối đa số dân Chủ tại lưỡng viện đệ nạp mà TT Bush thây không có lợi cho quốc gia hoặc cho lập trường của đảng Cộng Hòa.

Khối đa số Dân Chủ tại Hạ viện đã gây nhiều chú ý khi hoàn tất một số dự luật trong 100 giờ sau khi họ nắm quyền tại Hạ viện. Đa số những dự luật này đã được bàn thảo trước đây rồi nhưng vì một số lý do không được khối đa số Cộng Hòa lúc ấy đưa ra biểu quyết. Dù những dự luật này được Thượng viện chấp thuận đi nữa, TT Bush sẽ dùng quyền phủ quyết một số lớn có tánh cách mị dân nhưng không giải quyết vấn đề căn bản của quốc gia theo cương lĩnh của đảng Cộng Hòa. Sự kiện này sẽ gây ra tình trạng bế tắc trong việc ban hành đạo luật, và chánh phủ Bush sẽ không ngần ngại ngâm tôm và đợi chánh quyền mới sau kỳ bầu cử năm 2008.

Trên lãnh vực chánh sách đối ngoại, tại Trung Đông sứ mạng của TT Bush không những chưa hoàn thành, nhưng trái lại, đã tạo hoàn cảnh cho một sự bất an mới đang được phong trào khủng bố khai thác và các quốc gia trong vùng tìm cách chống đối hoặc giàn xếp với một cường quốc mới trong vùng.

A Phú Hãn hiện nay lâm vào tình trạng bất an và chánh quyền của TT Hamid Karzai thật ra chỉ quản trị được vùng lân cận thủ đô Kabul. Phần lớn lãnh thổ do những lãnh chúa cai trị. Hoa Kỳ và đồng minh hiện đang đối phó với tình trạng tổ chức Taliban dưới sự lãnh đạo của phong trào al Qaeda đã tái xuất hiện trong vùng phía Bắc và phía Nam biên giới giữa A Phú Hãn và Pakistan. Lực lượng quân sự của Tổ chức Minh ước Bắc Dại Tây dương (NATO) hiện nay đảm nhận vai trò an ninh giúp chánh quyền Karzai sẽ phải tăng cường quân số để đối phó với đe dọa mới của hai phong trào Taliban và al Qaeda đang hiệp lực với nhau.

Iraq ngày càng trở thành một vũng lầy mà Hoa Kỳ cố hết sức thoát khỏi trong danh dự. TT Bush vẫn quyết tâm kiến tạo một giải pháp ổn thỏa cho chánh quyền của Thủ thướng al Maliki. Chiến thuật mới của HK là duy trì an ninh tại vùng thủ đô Baghdad và tỉnh al Anbar thuộc vùng ảnh hưởng của hệ phái Sunni bằng cách gia tăng quân lính để giúp quân đội và những lực lượng an ninh Iraq tái lập trật tự và chấm dứt nội chiến giữa hai hệ phái Shiite và Sunni.

Đây là một vấn đề phân cực cử tri Mỹ và sẽ là đề tài xúc động và chia rẽ trong cuộc bầu cử tháng 11 năm 2008. TT Bush ở trong thế không thể cuốn gói ra đi khỏi Iraq vì làm như thế ông ta sẽ làm sống trở lại cái thường được gọi là hội chứng Việt Nam, nhất là chính ông Bush Cha là người đã từng tuyên bố rằng HK đã đập tan hội chứng Việt Nam sau chiến thắng trong chiến tranh Iraq đầu tiên vào đầu thập niên 1990.

Đàng Dân Chủ và đặc biệt là các ứng cử viên trong cuộc tuyển chọn người đại diện đảng để tranh thủ với đại diện đảng Cộng Hòa trong kỳ bầu cử năm 2008 cũng không phác họa được một chánh sàch nào hợp lỳ về vấn đề Iraq ngọai trừ chỉ trích chánh sách mới của TT Bush và kêu gọi đem binh lính trở về. Đàng Dân Chủ cũng rất quan tâm tránh bị đảng Cộng Hòa xếp vào hạng những thành phần vô trách nhiệm trong vấn đề an ninh quốc gia và có những lập trường tai hại cho sanh mạng của binh lính Hoa Kỳ tại Iraq.

Chính tình trạng tiến thoái lưỡng nan này của Hoa Kỳ đã khuyến khích các quốc gia tại Trung Đông áp dụng một chánh sách hợp thời với thực trạng siêu cường quốc Hoa Kỳ với ảnh hưởng ngày càng suy giảm và một cường quốc Iran ngày càng bành trướng ảnh hưởng một cách thách thức Hoa Kỳ.

Những thách thức an ninh cấp thời

Iran đã đi một nước bài khá khéo léo và đồng thời trở thành một cường quốc trong vùng, tìm cách phá hủy thế bá chủ của Hoa Kỳ và đặt các quốc gia khác trong vùng trong một thế không thoải mái: một là rời khỏi qũy đạo của Hoa Kỳ, hai là hội nhập trong phong trào Hồi giáo chung dưới sự lãnh đạo của Iran. Iran vẫn coi thường dư luận của các cường quốc khác, kể cả HK, và vẫn tiếp tục xúc tiến chương trình phát triển bom nguyên tử và những vũ khí nguyên tử khác. Khả năng nguyên tử này sẽ làm rất nhiều quốc gia khác trong vùng quan tâm, đặc biệt là vương quốc Saudi Arabia và Do Thái.

Vì sự sống còn của họ, Do Thái sẽ phải giải quyết mối đe dọa này của Iran cũng như họ đạ phá hủy nhà máy điện nguyên tử của Iraq vào năm 1981. Liệu Do Thái có khả năng hành động một mình hay sẽ hợp tác với vương quốc Saudi Arabia để thuyết phục HK tấn công Iran? Giải pháp quân sự này có nhiều phần tai hại cho uy tín và thế lực của Hoa Kỳ hơn là giải quyết vấn đề một Iran bất chấp trật tự quốc tế. Hơn nữa, bài học Iraq đã cho thấy rằng chiến dịch động lực (kinetic campaign) không phải là giải pháp thích hợp cho những trường hợp này. HK sẽ phải áp dụng chiến dịch ảnh hưởng (influence campaign) để tranh thủ tâm trí nhân dân tại các quốc gia trong vùng và như thế tạo căn bản để họ tự giải quyết những vấn đề nội bộ của họ.

Một thách thức cấp thời nữa đối với HK là làm thế nào giải tỏa bế tắc trong lộ trình hòa bình Do Thái – Palestine. Lộ trình này trước đây đả gay go nhưng hiện nay càng không có lối thoát vì vai trò của Iran. Những cuộc đụng độ giữa quân đội Do Thái và lực lượng Hizbollah tại Lebanon trong 33 ngày vào mùa Hè năm 2006 đã cho thấy những khuyết điểm của chiến lược quân lực Do Thái đã áp dụng và nhu cầu giải quyết đe dọa của Hizbollah lợi dụng thế yếu của chánh phủ Lebanon để thao túng tình hình và từ đó kết nạp thêm chiến quân để tấn công Do Thái. Và trong trường hợp đó liệu Do Thái có thể đánh phủ đầu và xâm nhập lãnh thổ Lebanon để tiêu diệt tổ chức Hizbollah không? Và như thế, liệu Hoa Kỳ sẽ nhập cuộc để binh vực đồng minh Do Thái và Iran tham gia tích cực để hổ trợ cho đàn em Hizbollah không? Chiến cuộc rộng lớn này sẽ có nhiều ảnh hưởng giây chuyền và sẽ đẩy nhiều nước vào tai họa chiến tranh.

Những thách thức chánh sách dài hạn

Chưa tìm được giả pháp thỏa đáng nào cho những thử thách cấp thời nêu trên Hoa Kỳ còn bối rối vì những thử thách có thể bùng nổ trong một vài năm sắp đến. Những thử thách này sẽ thay đổi trật tự chánh trị và kinh tế trên thế giới.

Tại Âu Châu, Hoa Kỳ phải đối phó với một Liên Bang Nga dưới sự lãnh đạo của TT Putin ngày càng cai trị một cách độc tài và sử dụng tài nguyên của mình như dầu thô và khí đốt tự nhiên để đạt những mục tiêu chánh trị và thương mại, bành trướng ảnh hưởng và cố tạo lại uy thế của một Liên Sô thuở nào.

Tại Á Châu vấn đề chương trình nguyên tử của Bắc Hàn vẫn là ngòi thuốc có thể nổ bùng bất cứ lúc nào. Các cuộc đàm phán song phương giữa HK và Bắc Hàn cũng như các cuộc đàm phán sáu bên vẫn chưa đạt kết quả nào có thể gọi là dọn đường cho một giải pháp ngọai giao của vấn đề này.

Trung Quốc vẫn là mối quan tâm rất lớn cho Hoa Kỳ, không những trên lãnh vực kinh tế tài chánh mà còn trên lãnh vực ngoại giao quân sự nữa. Vấn đề HK phải đối phó không còn là làm cách nào ngăn chận sự thăng tiến của Trung Quốc mà là cận tiếp cách nào để khuyến khích cường quốc này đóng vai trò có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế.

Vời số dự trữ ngọai tệ khổng lồ - một số dự trữ ngoại tệ lớn nhất thế giới đã vượt mức một ngàn tỷ Mỹ kim vào đầu thàng Giêng năm 2007 và được ước lượng tăng gấp đôi trong bốn năm sắp tới – Trung Quốc là một thứ “khủng long kinh tế” khiến cả thế giới phải thận trọng. Trung Quốc đang dùng sức mạnh kinh tế này, một mặt để bảo đảm việc cung cấp nhiên liệu và khoáng sản cần thiết cho sự phát triển của họ, và mặt khác, để gây dựng những liên minh chánh trị nhằm giảm thiểu ảnh hưởng của Hoa Kỳ.

Gần đây, khi họ thành công trong việc dùng một hỏa tiển từ đất liền phá hủy một vệ tinh trên không gian, Trung Quốc đã cho thế giới thấy khả năng quân sự của họ trên lãnh vực không gian, và như thế đã thách thức bá chủ của Hoa Kỳ. Diễn biến này không những sẽ buộc HK duyệt xét lại chánh sách của mình trong vấn đề chạy đua vũ khí tấn công và phòng vệ trên không gian mà còn sẽ khiến Nhật Bản xúc tiến nhanh chóng việc sửa đổi hiến pháp của họ để trở thành một quốc gia có khả năng quân sự đáng kể, ngay cả khả năng nguyên tử.

Ngay sau vườn của mình, tại Châu Mỹ La tinh, Hoa Kỳ đang phải đối phó thực trạng một số quốc gia lớn trong vùng có khuynh hướng chánh trị thiên tả. Ngoài Cuba, chánh quyền tại Brazil, Argentina, Ecuador, Peru, Bolivia, Venezuela, và mới đây nhất là Nicaragua, đang thực thi chánh sách có tánh cách xã hội chủ nghĩa, không phải sắc thái “xã hội chủ nghĩa caviar” hoặc “khối thiên tả champagne” như tại một số quốc gia Âu Châu, đặc biệt là Pháp. Trái lại, đây là một thứ xã hội chủ nghĩa đượm màu mị dân, chủ trương tập trung quyền hành và thế lực kinh tế trong tay đảng cầm quyền qua những chương trình quốc hữu hóa các công ty trong lãnh vực năng lượng, viễn thông, ngân hàng, v.v.. Như thế, trất tự kinh tế thế giới và tương lai của nền mậu dịch quốc tế sẽ bị lung lay, và rốt cuộc, mức độ phát triển tại các quốc gia đó sẽ bị suy giảm và nhân dân họ không thể nâng cao mức sống của mình được nhiều.

 

Trách nhiệm của Hoa Kỳ

Mặc dù bị chi phối về vấn đế Trung Đông chánh quyền TT Bush trong hai năm còn lại của nhiệm kỳ này, và chánh quyền kế vị sau kỳ bầu cử năm 2008, sẽ phải đối phó ngay với hai thử thách trọng đại ảnh hưởng đến an sinh cua dân chúng và thế hệ mai sau tại Hoa Kỳ và tại các quốc gia khác trên thế giới: đó là thử thách tìm cách giảm thiểu lệ thưộc vào dầu thô nhập cảng và tìm giải pháp thỏa đáng và hữu hiệu cho hậu quả của sự thay đổi khí hậu.

Tại Hoa Kỳ, việc giảm thiểu sự lệ thuộc vào dầu thô nhập cảng đòi hỏi có một chánh sách cấp tiến và thay đổi cách người dân tiêu thụ xăng sản xuất từ dầu thô. Trên phương diện chánh sách và chương trình cấp tiến, hiện nay HK đã xúc tiến nhiều chương trình trong lãnh vực năng lượng mới và sạch, như việc sản xuất xăng từ hạt bắp hoặc mía (xăng ethanol) và dầu diesel từ đậu nành (biodiesel). Tuy nhiên, kỷ thuật sản xuất loại năng lượng này còn trong giai đoạn sơ khởi, và cần nhiều năm và tài trợ của chánh phủ trước khi người tiêu thụ có thể mua được ethanol và biodiesel với giá phải chăng, và như thế sẽ bớt tiêu thụ xăng sản xuất từ dầu thô nhập cảng.

Vấn đề giải quyết thực trạng thay đổi khí hậu hầu tránh những hậu quả tai hại cho nhân loại là một trách nhiệm của chánh phủ HK, từ chánh quyền TT Bush đến chánh quyền kế vị. Hầu hết giới khoa học tại các quốc gia tân tiến và đang phát triển đều ý thức tai hại của sự thay đổi khí hậu trong đời sống hằng ngày của người dân và tương lai của nhiều thế hệ sau này. Ngoài vấn đề sức khỏe, an sinh của người dân sẽ bị ảnh hưởng vì thay đổi khí hậu sẽ tai hại vô cùng cho môi sinh và sẽ phá hủy hệ thống trồng trọt và sản xuầt thực phẩm cho nhân loại.

Hoa Kỳ rồi đây sẽ phải phác họa một chánh sách thích hợp và ăn khớp với nhu cầu phát triển của mình, và hội nhập với cộng đồng thế giới để thi hành Quy ước Kyoto nhằm giải quyết việc thường được gọi là hiệu ứng nhà kính (greenhouse effect) khi môi sinh bị ô nhiểm bởi khí CO2.

Thử thách lớn cho TT Bush là tránh áp dụng những giải pháp chỉ có lợi cho đảng Cộng Hòa trong việc giải quyết những thách thức cấp thời và dài hạng nêu trên. Thế giới chờ đợi một sự lãnh đạo sáng suốt của Hoa Kỳ hầu tránh chiến tranh lan tràng và an sinh của nhân loại bị đe dọa.

 

Hoàng Đức Nhã


Liên lạc email: vanphong_nguoivietparis.com